SURF Onderwijsdagen 2026

Kennisdeling en een lerende cultuur vinden we allemaal belangrijk. Tegelijkertijd hangt het vaak van toeval of willekeur (of een paar enthousiastelingen) af of dit binnen instellingen ook echt opgepakt wordt. En dan nog blijft het beperkt.
Wat gebeurt er als die kartrekker wegvalt? Wie checkt de kwaliteit van wat we delen en hoe voorkomen we versnippering? Er is zelden sprake van kennisbeleid of kennismanagement vanuit de vraag: hoe kan de factor kennis structureel bijdragen aan onze organisatiedoelen? Een collectieve visie op kennismanagement ontbreekt regelmatig en instellingsbrede kaders zijn vaak beperkt tot communicatie-afspraken en een kanalenstrategie. Dit zorgt voor frustratie (van het kastje naar de muur) irritatie (waar vind ik wat ik nodig heb?), onduidelijkheid (wie gaat erover?) en versnippering (ik deel het op mijn eigen manier). Nog los van juridische beperkingen, risico's of informatiebeveiliging.
Want hoe stel je kennisdoelen op? Hoe organiseer je kennisuitwisseling binnen je instelling (en verder)? Wat doe je met kennisborging en wie let er op de kwaliteit van kennisproducten die gedeeld en bewaard worden? Hoe zorg je voor structurele (gezamenlijke) kennisontwikkeling? En hoe hangen al deze elementen idealiter samen zodat er een cyclische werkwijze ontstaat?

In 1997 ontwikkelde Mathieu Weggeman de Kenniswaardeketen. Deze beschrijft hoe organisaties kennis omzetten in waarde in vijf fasen. Weggeman benadrukt dat kennis alleen waarde heeft als deze toegankelijk, bruikbaar en relevant is. Het sluit aan bij destijds nieuwe inzichten over lerende organisaties en kennismanagement.

Bijna 30 jaar later ontwikkelen Suzanne Unck en Nathalie Baas voor SURF en Npuls en alle instellingen voor mbo, hbo en wo dit model door tot een cyclus die past bij deze tijd. Een hulpmiddel dat recht doet aan o.a. samenwerkingen en informele kennisstromen en dynamieken rondom kennis, zoals de invloed van technologie en de rol van gebruikers, bijvoorbeeld via community’s. Maar denk ook aan participeren in landelijke of internationale projecten, co-creatie tussen professionals vanuit verschillende disciplines, complexe ontwikkelingen zoals flexibilisering of de werking van een CTL of vraagstukken rondom het borgen van kennis, bijvoorbeeld in een kennisbank of online toolbox.

In deze sessie presenteren we de Kenniswaardecyclus als werkmodel om kennismanagement binnen je instelling, domein of programma in te richten en te monitoren. Met de kennisdoelen als startpunt en de elementen inventariseren, ontwikkelen, uitwisselen, ontsluiten, toepassen en evalueren die samenhangen. Hoe vul je ze in? We gebruiken voorbeelden uit de praktijk, leggen verbindingen met veranderkundige inzichten en delen tips.